Szafranowi esktremiści

W wielu krajach Azji Południowej pojawia się nowe zjawisko – Buddyzm fundamentalistyczny, który wiążę się z wieloma aktami przemocy. Zjawisko fundamentalizmu religijnego jest przez nas dość dobrze rozpoznane i niejako oswojone. Gdy na styku tożsamości społecznych i kulturowych oraz wyznania religijnego pojawiają się silne uczucia związane z przeżywanymi tożsamościami, wzmocnionymi światopoglądem, może dojść do wyłonienia się postawy określanej właśnie jako fundamentalizm. Osoba o takim postrzeganiu świata – ściśle religijnym, może pozostać niegroźna, choć trudna we współżyciu, z innymi bardziej „liberalnymi”, członkami tej samej społeczności.

Jednak jeśli dodatkowo pojawiają się czynniki zewnętrzne, zazwyczaj w postaci zagrożeń (realnych lub tylko za takie odbieranych), może dojść do pojawienia się zachowań ekstremistycznych. Z fundamentalizmem religijnym oraz mogącym wypływać z niego ekstremizmem kojarzone są zazwyczaj Chrześcijaństwo, Islam oraz Hinduizm – szczególnie terroryzm islamski widziany jest jako groźne i potężne zjawisko. Od kilku lat jednak obserwuje się pojawianie się organizacji ekstremistycznych również w Buddyzmie.

Każda religia świata stara się budować wspólnotę złożoną ze swoich wyznawców, kierując się pragnieniem pokojowego współżycia wewnętrznego oraz z innymi wspólnotami. Każda religia dostarcza tożsamości, którą wyznawcy chcą chronić przez zagrożeniami, chcą bronić swojego świata – i jego symboli. Buddyzm dostarcza swoim wyznawcom takiej samej tożsamości, często przez to powiązanej (podobnie sprawy mają się w Europie czy świecie arabskim) z tożsamością narodową i społecznym konserwatyzmem.

Buddyzm, którego początki sięgają 2500 lat temu, rozwijał się początkowo na subkontynencie indyjskim, od czasów króla Asioki buddyzm stał się religią panującą w Indiach, lecz z czasem stracił dominację. Do XX wieku największym buddyjskim państwem były Chiny (obecnie dalej największa liczba buddystów żyje w tym kraju, lecz stanowią oni około 20% populacji). Do najważniejszych buddyjskich krajów, takich gdzie znaczna większość ludności przynależy do tego wyznania, należą: Tajlandia, Birma, Sri Lanka, Kambodża. W krajach tych Buddyzm często stanowi wyznanie chronione prawnie, przy tym mamy do czynienia tam z bardziej tradycjonalistycznym odłamem buddyzmu (therawadą), z silną pozycją mnichów, dobrze zorganizowanych, o dużym autorytecie społecznym.

Do zjawisk ekstremizmu buddyjskiego dochodzi przede wszystkim w: Birmie, Tajlandii oraz na Sri Lance. Kraje te łączy sporo elementów wspólnych. Wszędzie tam buddyzm jest religią dominującą, silnie zakorzenioną, z wielowiekową tradycją. W Tajlandii nie napotyka on żadnych ograniczeń, podobnie na Sri Lance, gdy tymczasem w Birmie przez lata rządów wojskowych zdarzały się ograniczenia w swobodzie wyznania. Wszystkie te państwa napotykały w ostatnich dziesięcioleciach poważne problemy wewnętrzne. Tajlandia w wielu aspektach pozostaje krajem dość niestabilnym; szczególnie przez ostatnie dwadzieścia lat wewnątrz niej dochodziło do wielu niepokojów społecznych, także od roku trwają tam rządy wojskowe.

14515369166_5857090c7c_kW Birmie przez kilka dziesięcioleci krajem kierowała junta, a od połowy poprzedniego wieku trwają, krótsze lub dłuższe konflikty, głównie o charakterze etnicznym. Sri Lanka była przez dziesięciolecia wstrząsana działalnością terrorystycznej organizacji Tamilskim Tygrysów. Tamilowie to druga główna narodowość Sri Lanki, obok Syngalezów, od których różnią się tak pochodzeniem jak i wyznaniem (są hinduistami). Przez przeszło 30  lat dążyli do utworzenia swojego osobnego państwa na północy wyspy.  Wojna zakończyła się w 2009 r. przegraną przez Tamilskich Tygrysów w  starciu z wojskami rządowymi.

To właśnie w Birmie oraz na Sri Lance działają organizacje oraz poszczególni mnisi, wyróżniający się społecznym i politycznym radykalizmem. W Birmie jest to przede wszystkim Ashin Wirathu i jego Ruch 969. Na Cejlonie to Iththbekande Saddhatissa kierujący Narodową Organizacją na rzecz Ravana Balaya oraz Galagoda Aththe Gnanasara szefujący Bodu Bada Sena. Szczególnie pierwszy z nich, Ashin Wirathu, uzyskał międzynarodową sławę i dla wielu stał się symbolem radykalnego buddyzmu. Na terenie Birmy radykalizm ten skierowany jest przede wszystkim przeciw Islamowi. Zresztą we wszystkich ty krajach wyróżnia się antymuzułmański rys. Sami zwolennicy tych ruchów przekonują, że ich działania przeciwko Islamowi mają przede wszystkim charakter obronny.

Islam oraz jego wyznawcy są postrzegani jako zagrożenia, mowa tu zarówno o działalności islamskich organizacji terrorystycznych, jak też społecznego oddziaływania muzułmanów. Wirathu przedstawia muzułmanów jako groźną dla birmańskiej „rasy i kultury” zorganizowaną siłę. Szczególnie odnosi się o do emigrujących do Birmy Bengalczyków (zwanych Rohingya). Od kilku lat w kraju dochodzi do zamieszek; poważniejsze zajścia miały miejsce w Rakhine w połowie 2012 r., ale najkrwawiej wspomina się wydarzenia z 2013 rok. To wtedy kierowany przez mnichów tłum dokonał nie tylko zniszczeń domów należących do muzułmanów, ale doprowadził do śmierci wielu ludzi – szczególnie we wsi Meiktila (w samym sercu Birmy). Pogromy rozlały się po dużej części centralnej Birmy, dziesiątki tysięcy ludzi zostało zmuszonych do opuszczenia swych domów, śmierć poniosło przeszło 200 osób. Wirathu odciął się od zamieszek, lecz jego sympatycy na pewno brali w nich udział. Bezpośrednimi powodami bywają autentyczne zatargi lub plotki: muzułmanów często oskarża się o gwałty na Birmankach.

Srilanczyk Gnanasara oskarża muzułmanów o chęć przejęcia jego ojczyzny. Jego organizacja stara się również oddziaływać na młode pokolenie – kieruje licznymi szkołami, często o radykalnym programie. Obie wspomniane organizacje działające na terenie Sri Lanki również są odpowiedzialne za akty przemocy – do ataków na meczety dochodzi, z różną regularnością, od 2012 r. (zniszczenie w mieście Dambulla), organizacje buddyjskie kierują swój gniew także przeciw Tamilom i ich hinduistycznym świątyniom. W połowie 2014 r. w Dharga doszło do pogromu miejscowych muzułmanów prze grupę około 7000 uzbrojonych ludzi. Kilka osób zginęło. W północnej części wyspy doszło do jeszcze kilku tego typu wydarzeń. Liczba ataków sięga 270 (także przeciwko Chrześcijanom).

W Tajlandii z kolei w wyniku pogromów na południu kraju, na granicy z muzułmańską Malezją, śmierć poniosło przeszło 5000 osób. Nie jest też dziwne, że obie najważniejsze organizacje: Ruch 969 oraz Bodu Bada Sena współpracują, zaczyna się więc w mediach mówić o międzynarodowej siatce ekstremizmu buddyjskiego. 

 Trzecią rzeczą która łączy ekstremistów buddyjskim jest sprawa polityki. Ekstremiści zaczynają odgrywać coraz ważniejszą rolę polityczną w swoich krajach, rządy muszą się z nimi coraz bardziej liczyć. Mnich Wirathu może być ważną figurą w polityce krajowej po jesiennych wyborach. Aung San Suu Kyi zdaje się unikać wypowiedzi, które mogą drażnić nacjonalistów.

Istnieją też pytania o udział armii oraz rządu prezydenta Thein Seina jako możliwych prowokatorów niektórych wydarzeń. Również wojskowy rząd w Bangkoku może być zainteresowany istnieniem niepokojów, które usprawiedliwiają obecny reżim. Organizacje radykalne były też powiązane z byłym już prezydentem na Sri Lance, Rajapaksą, który kierował krajem przez dekadę do stycznie tego roku. BBS odgrywała przecież ważną rolę w walkach przeciw terrorystom tamilskim. Nowy prezydent Maithripala Sirisena zdaje się być bardziej zdystansowany do BBS, ale by wygrać wybory nie mógł sobie ich zrazić.

Źródła:

1. Sebstian Strangio, Myanmar’s hard-line monk looms as key political player, „Aisan Review” [dostęp 12.07.2015]

2. Rohini Mohan, Sri Lanka’s Violent Buddhists, „NY Times” [dostęp 12.07.2015]

3. Charlie Campbell, How an extremists buddhist network in sowing hatred across Asia, „Time” [dostęp 12.07.2015]

4. Anuradha Sharma, Nirvanaless: Asian Buddhism’s growing fundamentalist streak, „The Washington Post” [dostęp 12.07.2015]

Źródło zdjęć:

Global Panorama, Monks

Vikalpa, Groundviews

Share Button

Powiązane wiadomości

Napisz odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola oznaczone są za pomocą *



© 2014 Centrum Schumpetera. WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEŻONE.