Siedziba OPEC w Wiedniu

Spada znaczenie roli OPEC w kreowaniu cen ropy naftowej

W listopadzie 2016 roku kraje OPEC* uzgodniły ograniczenie produkcji ropy naftowej. Było to pierwsze takie porozumienie od 2008 roku, wynikające z faktu znaczących spadków cen ropy naftowej w ostatnich latach. Obniżki te spowodowały ogromne problemy finansowe dla krajów, dla których produkcja i sprzedaż surowców energetycznych stanowi główne źródło dochodu. Ostatnia decyzja miała spowodować wzrost cen, jednak na początku 2017 roku możemy zaobserwować ich zatrzymanie. Ten fakt pokazuje, że siła krajów OPEC nie jest już tak znacząca, jak było to w przeszłości.

Główne cięcia w produkcji ropy dotyczyły przede wszystkim Arabii Saudyjskiej, głównego producenta tego surowca. Do tych decyzji  dostosowały się także inne państwa należące do OPEC, takie jak Katar, Kuwejt czy Zjednoczone Emiraty Arabskie. Również niektóre kraje spoza kartelu ograniczyły produkcję tego surowca – przykładowo Rosja. Decyzje te mają skończyć masowy napływ ropy naftowej na rynek światowy. Od listopada chciano odwrócić trend i spowodować wzrost cen surowca, aby uzyskać większe wpływy finansowe. Jednak największym problemem  jest to, że koszt produkcji różni się w wielu krajach i coraz trudniej jest kreować ceny tego surowca na rynku światowym.

Od stycznia 2017 rozpoczęło się ograniczanie produkcji ropy przez kraje OPEC. Wcześniejsze ustalenia miały dotyczyć ograniczenia wydobycia ropy przez pierwsze pół roku. Wysokość miała zmniejszyć się o 1,2 mln baryłek dziennie, co stanowiło 5% ogólnej produkcji. Tymczasem na początku roku rozpoczęły się spadki cen surowca. Wpływ na taką sytuację miały zapowiedzi pojawienia się nowych źródeł ropy, co zahamowało wzrost cen. W Stanach Zjednoczonych ropa z łupków stanowi coraz większe źródło surowca, co powoduje, że kraj ten z importera stał się eksporterem tego surowca. To polepszyło sytuację ekonomiczną USA i przyczyniło się do uniezależnienia się od dostaw ropy z zewnątrz. Spowodowało to także, że ropa z USA ma wpływ na ceny na świecie. Tylko od końca września 2016 roku, doszło do pojawienia się 100 nowych odwiertów, a obecnie ich liczba wynosi ponad 500. Te działania pokazują, że  amerykański rynek ropy jest silny i spadki cen go nie wyeliminowały. Dodatkowo na ograniczenie wzrostu cen ropy miał również wpływ zwiększający się eksport z Iraku, wydobycia w Libii, a także porozumienie z Iranem, które kończy embargo nałożone wcześniej. Te działania powodują równoważenie polityki krajów OPEC i wskazują, że ceny ustabilizują się.

Zmniejszenie cen ropy naftowej przyczyniło się do problemów wielu krajów. Spadek wpływów do budżetów odczuła gospodarka Wenezueli, Nigerii, a także Brazylii i Rosji. Warto podkreślić, że ta sytuacja miała wpływ nie tylko na finanse tych krajów,  ale i oddziałuje na ogólną sytuację polityczną. Także dla USA spowodowało to problemy, szczególnie dla takich stanów jak Alaska czy Teksas. W przyszłości na zwiększenie cen ropy naftowej może mieć wpływ niestabilna sytuacja w niektórych krajach, producentach tego surowca. Przykładem mogą być walki w Nigerii, w Libii czy w Iraku. Jednak tego typu sytuacje mają charakter krótkookresowy i nie będą wpływały na ceny długoterminowe.

Występowały różne przyczyny wcześniejszej polityki masowej produkcji ropy w krajach OPEC, głównie w Arabii Saudyjskiej, skutkującej spadkiem jej ceny. Prawdopodobnie chciano doprowadzić do osłabienia nowych konkurentów, przede wszystkim  USA. Następnie mogła to być próba osłabienia rosyjskiej gospodarki w porozumieniu z Waszyngtonem, aby osłabić politykę Moskwy na Ukrainie i w Syrii. Dla Rijadu natomiast mógł to być również element walki z Teheranem. Arabia Saudyjska rywalizuje z Iranem o wpływy na Bliskim Wschodzie, a ich relacje są bardzo złe. Mają wpływ na to kwestie kulturowe i religijne. Powszechnie uważa się, że nad Zatoką Perska panuję „zimna wojna” między tymi krajami, a wiele konfliktów staje się wojnami zastępczymi tych krajów. Doprowadzenie do spadku cen ropy miało osłabić gospodarkę Iranu.

Najniższą ceną było 26.21$ za baryłkę ropy  w lutym w 2016 roku. Bardzo trudno szacować czy ostatnie działania przyniosą wzrost cen tego surowca i czy dojdzie do ich ustabilizowania. Wielu ekspertów wskazuje, że rynek światowy jest obecnie przepełniony ropą naftową, gdzie występują liczne jej źródła. Przykładowo w USA zapasy ropy są obecnie najwyższe od dekad. Można powiedzieć, że przemysł naftowy jest w najgłębszym spadku koniunktury od 1990 roku. Wiele firm zbankrutowało, a państwa zależne od sprzedaży surowców energetycznych zaczynają słabnąć finansowo, co przekłada się na ich wewnętrzną sytuacje ekonomiczną i polityczną. Na pewno obecna sytuacja pokazuje, że kraje OPEC utraciły decydujący głos w kreowaniu cen ropy na światowym rynku.

*OPEC (Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową)

Źródła

Clifford Krauss, Oil Prices: What’s Behind the Volatility? Simple Economics, New York Times. [dostęp 13.01.2017]

Elena Holodny, There’s a catch with OPEC’s plan to cut production, Business Insider. [dostęp 13.01.2017]

Julian Lee, The Risk to OPEC’s New Order, Bloomberg Gadfly. [dostęp 13.01.2017]

Tim Worstall, Now OPEC Faces The Problem Of All Economic Cartels: Enforcement, Forbes. [dostęp 13.01.2017]

Zdjęcia

OPEC-building-01, Wikimedia.

U.S. Energy Information Administration, OPEC net oil export revenues (1972–2015), Wikimedia.

Share Button

Powiązane wiadomości

Napisz odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola oznaczone są za pomocą *



© 2014 Centrum Schumpetera. WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEŻONE.