Skutki rewolucji w Egipcie i jej wpływ na sytuację kobiet

Wiosna arabska, spowodowała  zmiany w świecie Bliskiego Wschodu. Wiele kobiet brało czynny udział w wydarzeniach arabskiej wiosny. W Egipcie kobiety czynnie uczestniczyły w protestach na placu Tahrir razem z mężczyznami. Uważały one, że odsunięcie od władzy reżimu Mubaraka spowoduje poprawę ich sytuacji i zwiększenie praw.

Przemiany  polityczne w Egipcie

Protest przeciwko prezydentowi z Bractwa Muzułmańskiego

Protest przeciwko prezydentowi z Bractwa Muzułmańskiego

W czasie wiosny arabskiej w Egipcie protestującym udało się obalić reżim Mubaraka. Uważano, że nowe państwo stanie się przykładem zmian dla innych krajów muzułmańskich. Rzeczywiście doszło do demokratycznych reform, w tym do pierwszych wolnych wyborów. Uchwalono nową konstytucję i powołano prezydenta. Władzę objął Mohammed Mursi, powiązany z Bractwem Muzułmańskim, którego partia wygrała wybory. Byli to umiarkowani islamiści, którzy nie brali udziału w rewolucji przeciw Mubarakowi. Jednak było to najbardziej doświadczone i zorganizowane ugrupowanie mające poparcie wsi i ubogiej części społeczeństwa, podczas gdy opozycjoniści z Placu Tahrir byli często podzieleni i dopiero zaczynali tworzyć struktury partyjne. To zapewniło sukces wyborczy temu ugrupowaniu. Jednak Mohammed Mursi zaczął poszerzać swoje prerogatywy, czego dowodem miało być prawo, które mówiło o tym, że jego decyzje nie mogą być ograniczane przez Sąd Najwyższy, aż do czasu powołania nowej konstytucji w 2014 roku. To wywołało wielki sprzeciw, zarówno wśród opozycji egipskiej, jak i na świecie.  Zaczęło dochodzić do protestów, które dały mandat armii do obalenia rządów Bractwa Muzułmańskiego w 2013 roku. Następnie  zaczęto stosować represje, zdelegalizowano partię, a także skazano kilkuset jej członków na karę śmierci. Sytuacja poprawiła się, jednak ograniczono prawa polityczne w kraju. Od 2016 roku krytyka władz została zakazana, a protestujących  skazuje się na kary więzienia, które stają się przepełnione od politycznych więźniów.

Sytuacja kobiet egipskich po obaleniu reżimu Mubaraka

W tym okresie sytuacja kobiet nie uległa poprawie. Do władzy doszli islamiści, którzy byli konserwatywni i przeciwni zwiększaniu ich praw. Sytuacja ta miała miejsce także w innych państwach np. w Tunezji. Profesor Uniwersytetu kairskiego, Hania Sholkamy, powiedziała, że w Egipcie nadal dochodzi do ataków i przemocy seksualnej wobec kobiet przez policję. Dążyli oni do złamania i osłabienia powstających organizacji opozycyjnych i kobiecych. Dodatkowo wprowadzona przez Mursiego konstytucja, ograniczała prawa kobiet. Przykładem złej sytuacji kobiet w Egipcie w tamtym czasie może być liczba 9 posłanek w parlamencie egipskim, który liczy 508 miejsc. Kobiet nie było także w rządzie i innych instytucjach takich jak np. Sąd Najwyższy.

Wiele osób przyznaje, że sytuacja kobiet po arabskiej wiośnie w Egipcie pogorszyła się. Można zaobserwować zwiększenie ilości ataków i przemocy na tle seksualnym. Często wyraża się to także w atakach tłumu na kobiety.

To ogranicza możliwość uczestnictwa w życiu publicznym. Wpływa na ich bezpieczeństwo, poczucie własnej wartości, pewność siebie i zdrowie – powiedziała rzeczniczka kairskiej organizacji, Harass Map.

Zwiększanie się znaczenia religii i wzrost konserwatyzmu w ostatnich kilkunastu latach na Bliskim Wschodzie, przeniósł się również do Egiptu, gdzie rewolucja arabska umożliwiła wzrost znaczenia ugrupowaniom islamskim. Przykładem może być popularność radykalnych salafitów, którzy byli obecni w wielu krajach Bliskiego Wschodu. To oni jeszcze mocniej dążyli do zmniejszenia praw kobiet i ściślejszego, bardziej radykalnego przestrzegania Koranu. Prowadziło to do większej islamizacji kraju. W wielu sprawach Bractwo Muzułmańskie popierało ich, dzięki czemu zyskiwali przewagę.

Warto podkreślić zwiększenie znaczenia poglądów tzw. „konserwatywnych kobiet”, które były przeciwne liberalizacji, jaka niewątpliwie nastąpiła w wielu państwach muzułmańskich. Tego typu sytuacja powtarzała się w innych państwach arabskich, czego przykładem może być Tunezja, gdzie w 2012 roku doszło do spotkania zwolenniczek „kalifatu”. Konserwatywne kobiety były także obecne w Bractwie Muzułmańskim, gdzie według różnych danych tzw. „sióstr muzułmanek” była nawet połowa. Jednak nie mogły one liczyć na posiadanie większej władzy w tym ruchu. Bractwo Muzułmańskie przeprowadziło obchody Dnia Kobiet, gdzie mówiono, jaką one mają ważną rolę w rodzinie. Apelowano także o przeciwstawienie się wpływom kultury zachodniej.

Raport Thomson Reuters Foundation wskazywał, że Egipt jest najgorszym krajem dla kobiet. Wynikało to z ankiety przeprowadzonej przez ONZ-owską Konwencję na rzecz Wyeliminowania Wszystkich Form Dyskryminacji Kobiet. Dodatkowo wskazywano w tym raporcie także na to, że  prawie w 100% kobiet doświadcza przemocy seksualnej, a w 90% były ofiarami obrzezania. Jednak aktywistki egipskie uważały te badania za nadużycie i nieprawdę. Wynika to z faktu, że kobiety w Egipcie mają więcej praw niż np. w Arabii Saudyjskiej i przez to są bardziej narażone na ataki i uwagi mężczyzn. Warto podkreślić, że ruchy kobiece w Egipcie po obaleniu Mubaraka zyskały na znaczeniu. Przykładem może być sytuacja, w której w przeszłości kobiety milczały, jeżeli były ofiarami molestowania seksualnego, natomiast teraz wiele z nich pisze o tym na przykład na Facebooku. Dodatkowo powstają kampanie obywatelskie i programy, takie jak prowadzone przez organizację Harass Map, która tworzy mapę przestrzeni publicznej w Internecie, gdzie dochodzi do ataków seksualnych w Egipcie. Co więcej, apelują i namawiają inne osoby, aby także popierały je i przeciwstawiały się przemocy wobec kobiet. Wielu ekspertów sądzi, że zwiększenie się udziału kobiet w życiu politycznym i społecznym i ich protesty w celu zwiększenia swoich praw, mogły spowodować zwiększenie agresji i ataków przeciwko kobietom.

Znaczenie wiosny arabskiej

Od obalenia władzy Bractwa Muzułmańskiego nastąpiła poprawa sytuacji kobiet. Wcześniej nowe władze kierowały się religią i konserwatyzmem, który marginalizował pozycję kobiet. Nowe władze mają natomiast bardziej świecki charakter. Nastąpiły również działania zmierzające do ograniczenia pozycji radykalnych grup religijnych. Przykładem walki z konserwatyzmem i zacofaniem uderzającym w pozycję kobiet było wprowadzenie zwiększonych kar za obrzezanie. Za przeprowadzenie zabiegu groziło od 5 do 7 lat więzienia, a za spowodowane śmierci do 15 lat. Osobom uczestniczącym w tym działaniu  groziła kara więzienia do 3 lat. Nadal jednak pozycja kobiet jest słaba i dochodzi do masowej dyskryminacji, ale także przemocy i gwałtu. Przykładem nierówności są nadal problemy prawne, zwłaszcza dotyczące dziedziczenia czy rozwodu.

Wiosna arabska pokazała znaczący sprzeciw młodego pokolenia przeciw dotychczasowemu modelowi państwa i społeczeństwa. Czynny i ważny udział w protestach miały kobiety, które często były represjonowane i były ofiarami przemocy. Jednak po obaleniu Mubaraka można zaobserwować wzrost konserwatyzmu i niechęć wobec działalności kobiet domagających się poszerzenia praw. To było głównie związane ze zwiększeniem znaczenia partii islamskich, aż do obalenia ich władzy w 2013 roku. Warto podkreślić, że kobiety, które protestowały na Placu Tahrir zaczęły sobie uświadamiać swoją siłę i potrzebę zmiany swojego położenia. Dlatego zaczęły powstawać organizacje kobiece, a także odbywały się wiece, na których apelowały one do władz o uwzględnianie ich postulatów. Powstawały także instytucje, jak organizacja HarassMap, która pomagała ofiarom przemocy,  poprzez wskazywanie na mapach miast egipskich, gdzie jest dla nich niebezpiecznie. Położenie kobiet w Egipcie, w tym zwiększanie ich praw w przyszłości, będzie zależało od przemian, do jakich może dochodzić w tym kraju. Bardzo ważna będzie z jednej strony postawa nowych władz w kwestii praw kobiet, a drugiej strony będzie to zależało od tego, czy społeczeństwo, także to konserwatywne będzie chciało zaakceptować poszerzenie praw i wolności kobiet.

Źródła:

Crina Boros, POLL-Egypt is worst Arab state for women, Comoros Best. Thomson Reuters Foundation. [dostęp:10. O4.2017]

Ian Lee,  Teo Kermeliotis, ‚Harassment map’ helps Egyptian women stand up for their rights. CNN. [dostęp:10. O4.2017]

Omar Abdelaziz, Harass Map, Egypt. Impact  Journalism Day. [dostęp:10. O4.2017]

Slackman Michael, Mona El- Naggar, THE 9/11 DECADE; A Radical Revolution. New York Times. [dostęp:10. O4.2017]

Photo credit:

Alisdare Hickson, Flickr.

Anti-Morsi protests in Egypt, 28th June 2013. Wikimedia.

Share Button

Powiązane wiadomości

Napisz odpowiedź

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola oznaczone są za pomocą *



© 2014 Centrum Schumpetera. WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEŻONE.